‘Mantelzorgers begeleiden, is maatwerk’
'De combinatie tussen werk en mantelzorg kan lastig zijn. Daarom is goede begeleiding van mantelzorgers essentieel.' Dat zegt Carolien Motz, adviseur Arbo bij Maxima Medisch Centrum. Ze volgde het ‘Ambassadeursprogramma Mantelzorgondersteuning’ om mantelzorgers binnen het ziekenhuis beter te kunnen begeleiden en verzuim te voorkomen.
Carolien was zelf jarenlang mantelzorger voor haar zieke vader. 'De combinatie met mijn werk was niet gemakkelijk. Na goed overleg met mijn leidinggevende besloot ik om minder uren te werken. Dat maakte het voor mij mogelijk om alle ballen in de lucht te houden. Toch bleef het een uitdagende tijd.'
Waarom goede begeleiding belangrijk is
Via StAZ hoorde ze over het Ambassadeursprogramma Mantelzorgondersteuning dat door StAZ in samenwerking met Fello tijdelijk werd aangeboden en waarbij ziekenhuismedewerkers leerden om mantelzorgers binnen de eigen organisatie te begeleiden. 'Deze medewerkers kunnen dankzij het programma collega’s naar de juiste ondersteuning doorverwijzen en helpen om het goede gesprek te voeren over hun werkbelasting. Wetende hoe belangrijk goede begeleiding is, besloot ik mij voor het programma aan te melden.'
Alles over mantelzorg
Tijdens zeven webinars, gegeven door Katja Keunings (mantelzorgcoach) van Fello, leerde Carolien alles over de begeleiding van mantelzorgers. 'Van het achterhalen van de echte hulpvraag van een mantelzorger tot het goede gesprek aangaan met een leidinggevende en alles over de regelingen en hulppunten voor mantelzorgers', vertelt Carolien.' 'Ook was er een speciaal webinar voor leidinggevenden. Belangrijk omdat leidinggevenden onder meer het jaargesprek voeren met medewerkers over hun duurzame inzetbaarheid en dus ook over uitdagingen in het werk.'
‘Van de bijna 4.000 medewerkers in ons ziekenhuis zijn er, volgens een meting in 2023, ongeveer 700 mantelzorger’
Carolien Motz
Adviseur Arbo bij Maxima Medisch Centrum
De mantelzorgdruk groeit
Ze vond het programma heel informatief. 'Het maakte mij bewust van hoe groot de groep mantelzorgers eigenlijk is en die groep wordt alleen maar groter omdat mensen steeds ouder worden en de overheid van ons verwacht dat wij steeds meer voor onze ouders en andere dierbaren zorgen. Van de bijna 4.000 medewerkers in ons ziekenhuis zijn er, volgens een meting in 2023, ongeveer 700 mantelzorger. Mantelzorg is mooi maar kan veel van de psychische belastbaarheid vragen. Goede werkafspraken, kunnen verzuim voorkomen.'
Via het programma was het ook mogelijk om mantelzorgers door te verwijzen voor individuele begeleiding naar een mantelzorgexpert. 'Ongeveer 20 collega’s vanuit ons ziekenhuis maakten hier gebruik van. Zij waren heel dankbaar met deze vorm van hulp. Je kunt als mantelzorgcoach nooit de problemen oplossen, maar je kunt zeker helpen met het vinden van de juiste wegen in de chaotische en bureaucratische zorgwereld. Ze waardeerden ook de aandacht en het luisterend oor.'
Van ervaringsdeskundige tot mantelzorgmakelaar
Haar persoonlijke ervaring met mantelzorg en het Ambassadeursprogramma maakten dat Carolien een opleiding deed tot Mantelzorgmakelaar. Daardoor is zij nu binnen het ziekenhuis de mantelzorgexpert. Ze zorgt ervoor dat het onderwerp op verschillende momenten onder de aandacht komt. 'Ik organiseer bijvoorbeeld rondetafelgesprekken met mantelzorgers waarbij ik ze voorlicht over de mogelijkheden om de zorg voor hun dierbare zo goed mogelijk te laten verlopen. Daarbij is het belangrijk dat ze ondanks alle uitdagingen met plezier en energie kunnen blijven werken.'
‘Ook ga ik het gesprek aan over zelfzorg, want ontspanning is enorm belangrijk. Je werk kun je alleen doen als je lekker in je vel zit’
Schrijnende verhalen
Tijdens die gesprekken hoort Carolien schrijnende verhalen. 'Collega’s zorgen voor zieke partners, gehandicapte kinderen of voor hun zeer oude ouders. Ze zorgen met liefde, maar het brengt ze in een lastige positie omdat ze zichzelf niet kunnen opsplitsen. Het is belangrijk dat ze weten waar ze hulp kunnen vinden en hoe ze zelf in balans kunnen blijven.' Ze kreeg van de deelnemers veel positieve feedback op deze gesprekken. 'Ze vinden het fijn om hun verhaal te delen en vinden daarin ook veel herkenning bij elkaar.'
Ook plaatste Carolien op de ‘Dag van de werkende mantelzorger’ een bericht op intranet om mantelzorgers op te roepen om met vragen of zorgen bij haar aan te kloppen. 'Daar kreeg ik een aantal reacties op en komende tijd ga ik met deze mensen in gesprek. Naast het bespreken van de werk-privébalans gaan we in gesprek over waar ik ze kan praktisch kan helpen met het op orde brengen van de juiste zorg.'
Mantelzorg breder op de kaart
Daarnaast probeert Carolien blijvend manieren te vinden om haar kennis over mantelzorg binnen het ziekenhuis te verspreiden. 'Ik geef bijvoorbeeld presentaties aan arbo contactpersonen, ‘de aandachtsvelders’. Zij delen die kennis weer met de verschillende afdelingen van het ziekenhuis.' Ook sprak ze over het onderwerp met de bedrijfsartsen. 'Zij merken dat zieke collega’s met mantelzorgtaken minder snel herstellen. Je werk kun je wel pauzeren bij ziekte, maar de mantelzorgtaken gaan altijd door.'
‘Ook ga ik het gesprek aan over zelfzorg, want ontspanning is enorm belangrijk. Je werk kun je alleen doen als je lekker in je vel zit’
Carolien Motz
Adviseur Arbo bij Maxima Medisch Centrum
Het goede gesprek als sleutel
Haar belangrijkste doel is stimuleren dat het goede gesprek tussen medewerkers en leidinggevenden gevoerd wordt en dat het voor medewerkers normaal is om hulp te vragen als ze dreigen vast te lopen. 'Mantelzorgers begeleiden, is maatwerk. Wat voor de ene collega helpt, helpt voor de ander niet. Het is belangrijk om samen goede afspraken te maken over bijvoorbeeld flexibele werktijden of in sommige gevallen mogelijkheden te bespreken voor zorgverlof.'
Grenzen bewaken
Voor zorgmedewerkers is het volgens Carolien extra belangrijk dat zij hun grenzen bewaken. 'Ze vinden dat ze de zorg zelf het beste kunnen verlenen omdat ze ervoor zijn opgeleid. Of familieleden zeggen: ‘pak jij die zorg maar op, want jij kunt dat.’ Belangrijk dat deze medewerkers leren om soms ook ‘nee’ te zeggen. Ik laat ze nadenken door ze prikkelende vragen te stellen over zorgtaken en verantwoordelijkheid, zodat ze zich realiseren dat ze het niet allemaal zelf hoeven op te lossen en dat ze soms ook hulp kunnen vragen. Ook ga ik het gesprek aan over zelfzorg, want ontspanning is enorm belangrijk. Je werk kun je alleen doen als je lekker in je vel zit.'
Meer beleid
Carolien zou graag zien dat er vanuit de overheid meer specifiek beleid komt voor mantelzorgers. 'Het is volgens de cao mogelijk om in overleg met de leidinggevende kortdurend zorgverlof op te nemen of in een noodgeval gebruik te maken van calamiteitenverlof. Soms wordt ook langdurig zorgverlof toegekend, maar dat is onbetaald. Ik hoop dat er uiteindelijk meer mogelijkheden komen. Tot die tijd zorg ik er in elk geval voor dat het onderwerp Mantelzorg binnen het Maxima Medisch Centrum onder de aandacht blijft!'
Meld je aan voor de nieuwsbrief of volg ons op:
Een samenwerkingsverband van sociale partners in de branche ziekenhuizen