Sociale Veiligheid
Meebewegen met de maatschappij
Sinds 2023 werkt ziekenhuis Rijnstate met een vernieuwde gedragscode, opgebouwd uit twee delen. Het eerste deel betreft het verplichte Arbowet-gedeelte: duidelijke regels over wat wel en niet mag. Het tweede deel richt zich op het veel grotere grijze gebied daaromheen: hoe ga je met elkaar om, welke normen hanteer je samen, en hoe onderzoek je als organisatie wat daarin wenselijk is?
Met een implementatieplan vol MDIEU-gesubsidieerde interventies werken projectleden Marsha en Sonja stap voor stap aan het versterken van de dialoog over dit onderwerp.
Marsha de Wolf is al zeventien jaar HR-businesspartner bij Rijnstate. De afgelopen jaren richt ze zich vooral op het organisatiebrede programma Aandacht voor jou, waar sociale veiligheid een belangrijk onderdeel van is. Samen met collega’s coördineert ze de interventies die Rijnstate op dit thema inzet. Sonja Reintjes, adviseur Arbeid en Gezondheid, maakt deel uit van de werkgroep Agressie en Ongewenst Gedrag. Vanuit die rol is zij nauw betrokken bij het MDIEU-subsidieproject.
Gebruik de kracht van interactie
‘We stimuleren in dialoogsessies vooral het gesprek over hoe we met elkaar om willen gaan. Dat doen we met teams die op de werkvloer ook met elkaar samenwerken, omdat het daar gebeurt.’ Voor de sessies gebruiken ze interactieve werkvormen, bijvoorbeeld stellingen ontwikkeld door het Leids Universitair Medisch Centrum. Met rode en groene kaarten kunnen deelnemers aangeven wat ze ervan vinden. Niet om waarheidsvinding te doen, maar om bewustwording te vergroten. De kracht schuilt in het gesprek, waarin zichtbaar wordt dat verschillende perspectieven naast elkaar kunnen bestaan.
‘Leidinggevenden krijgen inzicht in hun positie en in wat macht met mensen doet, zodat zij zelf makkelijker het gesprek kunnen openen’
Goede voorbeelden in elke laag van de organisatie
Marsha legt uit: ‘Een ander onderdeel van de interventie, dat we ook met de subsidie hebben bekostigd, is een e-learning voor leidinggevenden, ontworpen door Van Oss & partners, een autoriteit op het gebied van het opleiden en trainen van vertrouwenspersonen. Die e-learning helpt leidinggevenden om een beter beeld te krijgen bij het begrip sociale veiligheid en welke rol en positie zij daarin hebben.’
Begin december 2025 komt ook de voorstelling van theatergezelschap Bint in het ziekenhuis. Deze is gericht op twee doelgroepen: leidinggevenden en medewerkers. Leidinggevenden krijgen inzicht in hun positie en in wat macht met mensen doet, zodat zij zelf makkelijker het gesprek kunnen openen. De medewerkers die deelnemen, hebben vooraf aangegeven dat zij dit thema een warm hart toedragen en graag meer willen leren om hun collega’s beter te kunnen begeleiden. ‘Dit type ambassadeurschap is belangrijk, omdat medewerkers zo het onderwerp levend kunnen houden op de afdelingen,’ vertelt Marsha.
Waarom de dialoog voeren het verschil maakt
'Medewerkers komen bij een vertrouwenspersoon of HR-adviseur op het moment dat iets dreigt te escaleren of al geëscaleerd is. Onze ervaring is dat een goed gesprek daarvóór vaak het verschil had kunnen maken,' vertelt Marsha. Volgens haar was de organisatie nog niet genoeg toegerust om vroegtijdig, op een open manier, met elkaar over verschillen in beleving te praten. 'Met deze sessies geven we medewerkers handelingsperspectief. En we laten als organisatie zien dat het helemaal oké is dat het hierover mag gaan.'
Sonja vult aan: ‘Die veiligheid en mogen zijn wie je bent is ongelooflijk belangrijk voor mensen om zich lekker en vrij te voelen binnen het werk. Wij denken soms dat we alles doen om collega’s zich veilig en gezond te laten voelen, maar de praktijk wijst uit dat dat lang niet altijd zo is.’
‘Eerder zaten we heel erg op onze eilandjes, nu weten we beter dan ooit de verbinding te leggen met elkaar.’
Van eilandjes naar samenwerking
Hoewel het werk in uitvoering blijft, merken Marsha en Sonja al wat het werken aan deze thema’s teweeg brengt binnen het ziekenhuis. ‘Eerder zaten we heel erg op onze eilandjes, nu weten we beter dan ooit de verbinding te leggen met elkaar.’ De eerste stappen zijn dus gezet. ‘Waar vertrouwenspersonen en de coöperatie van medisch specialisten vroeger nog naast elkaar opereerden, ontstaat nu steeds meer echte samenwerking. Al die kleine stapjes dragen bij aan het gevoel van sociale veiligheid,’ concludeert Sonja.
Maar de samenwerking reikt verder dan alleen de muren van het ziekenhuis. ‘Een bijkomend voordeel van dit traject is dat we met collega's van andere ziekenhuizen en andere instellingen contact hebben. Wij mochten bijvoorbeeld bij Slingeland meekijken en daardoor kwamen we op het idee van het werken met theatergroep Bint. We zaten met elkaar om de tafel en bespraken hoe zij dat hebben aangepakt, waarom ze bepaalde keuzes maakten en welke effecten dat had.’
Plannen voor de komende tijd
Begin 2026 bekijkt de projectgroep het implementatieplan opnieuw: waar staat Rijnstate nu, en waar moet het naartoe? Inmiddels zijn ook een arts en enkele arts-assistenten aangesloten bij de werkgroep, een teken dat het onderwerp breed leeft. Regelmatige peilingen helpen om te bepalen of de aanpak de juiste snaar raakt. Flexibiliteit is volgens Sonja daarbij essentieel. 'Wat we nu normaal vinden, kan over een paar jaar helemaal anders zijn. Wees daarop voorbereid en wees niet bang om een vooraf geplande afslag toch niet te nemen,’ adviseert ze. ‘En ik ben ervan overtuigd dat we in de basis allemaal hetzelfde willen, alleen weten we elkaar heel vaak nog niet te vinden om daar te komen.'
Marsha is het daarmee eens. ‘Dat is wat we in het begin ook over onze gedragscode hebben gezegd. Dit is niet een statisch document, het is een levend document. De organisatie groeit, de maatschappij verandert en onze gedragscode groeit daarin mee. In heel veel jaarplannen voor volgend jaar krijgen thema’s als sociale veiligheid en weerbaarheid een groter podium. Daar hebben we met z'n allen heel hard voor gewerkt.’
Meld je aan voor de nieuwsbrief of volg ons op:
Een samenwerkingsverband van sociale partners in de branche ziekenhuizen